Chảy máu cam là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành do nhiều nguyên nhân như niêm mạc mũi khô, va chạm, dị ứng hoặc các bệnh lý liên quan. Phần lớn trường hợp chỉ gây chảy máu nhẹ và có thể kiểm soát bằng những thao tác sơ cứu phù hợp, tuy nhiên nếu xử lý sai cách, tình trạng này có thể kéo dài hoặc tái phát. Vậy chảy máu cam nên làm gì để cầm máu an toàn, hạn chế biến chứng và nhận biết thời điểm cần đến cơ sở y tế? Nắm vững quy trình sơ cứu sẽ giúp bạn chủ động ứng phó khi gặp tình huống này. Cùng bản tin tổng hợp tìm hiểu!
Tìm hiểu nguyên nhân khiến mũi bị chảy máu cam
Chảy máu cam, hay còn gọi là xuất huyết mũi, xảy ra khi các mạch máu nhỏ bên trong niêm mạc mũi bị tổn thương và làm máu thoát ra ngoài. Vị trí chảy máu thường gặp nhất là vùng trước vách ngăn mũi, nơi tập trung nhiều mao mạch nhỏ và tương đối dễ bị kích thích.
Trước khi tìm hiểu chảy máu cam nên làm gì, một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này gồm:
- Không khí khô: Môi trường sử dụng điều hòa thường xuyên hoặc thời tiết hanh khô khiến niêm mạc mũi mất độ ẩm, dễ nứt nẻ và chảy máu.
- Ngoáy mũi hoặc xì mũi quá mạnh: Những tác động cơ học này có thể làm trầy xước lớp niêm mạc và gây tổn thương mạch máu.
- Viêm mũi dị ứng: Hắt hơi liên tục, ngứa mũi và chảy dịch kéo dài khiến vùng niêm mạc trở nên nhạy cảm.
- Chấn thương: Va đập vào vùng mặt, mũi hoặc dị vật mắc trong hốc mũi có thể gây xuất huyết.
- Sử dụng thuốc: Một số thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc xịt mũi có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
- Bệnh lý nền: Rối loạn đông máu, tăng huyết áp hoặc một số bệnh lý tại mũi xoang có thể liên quan đến tình trạng xuất huyết tái diễn.
Chảy máu cam nên làm gì để cầm máu nhanh và an toàn?
Khi máu bất ngờ chảy ra từ mũi, nhiều người thường hoảng sợ và xử lý theo phản xạ. Tuy nhiên, việc ngửa đầu ra sau, nằm xuống hoặc nhét giấy sâu vào mũi có thể khiến máu chảy ngược xuống họng, gây buồn nôn và làm khó đánh giá lượng máu mất. Vì vậy, cần thực hiện đúng các bước sơ cứu dưới đây.
Ngồi thẳng người và hơi cúi đầu về phía trước
Ngay khi phát hiện chảy máu, hãy ngồi xuống ở tư thế thẳng lưng, sau đó hơi cúi đầu về phía trước. Tư thế này giúp máu chảy ra ngoài thay vì tràn xuống họng, đồng thời hạn chế nguy cơ nuốt phải máu.
Bạn có thể dùng khăn sạch hoặc giấy mềm để thấm phần máu chảy ra bên ngoài. Không nên ngửa đầu, nằm ngửa hoặc cố gắng giữ máu chảy ngược vào trong vì những hành động này không giúp cầm máu mà còn gây khó chịu.
Dùng tay bóp chặt phần mềm của mũi
Chảy máu cam nên làm gì? Dùng tay bóp chặt phần mềm của mũi là thao tác quan trọng nhất trong quá trình sơ cứu. Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt hai cánh mũi ở phần mềm phía dưới sống mũi, ngay trên lỗ mũi. Giữ liên tục trong khoảng 10–15 phút và thở bằng miệng.
Trong thời gian này, không nên thả tay ra để kiểm tra liên tục vì việc ngắt quãng có thể khiến cục máu đông mới hình thành bị bong ra, làm máu tiếp tục chảy. Nếu sau lần đầu máu chưa ngừng, hãy tiếp tục bóp thêm khoảng 10–15 phút.
Chườm lạnh bên ngoài vùng mũi
Bạn có thể dùng túi chườm lạnh hoặc khăn bọc đá đặt nhẹ lên vùng sống mũi và hai bên cánh mũi. Nhiệt độ thấp có thể hỗ trợ co mạch tại chỗ, tuy nhiên đây chỉ là biện pháp bổ trợ, không thay thế thao tác bóp mũi liên tục.
Không đặt đá trực tiếp lên da và không cố nhét đá vào bên trong hốc mũi. Việc tác động quá mạnh có thể gây kích ứng hoặc tổn thương thêm niêm mạc.
Nghỉ ngơi sau khi máu đã ngừng chảy
Khi máu được kiểm soát, người bệnh nên tiếp tục ngồi nghỉ và tránh các hoạt động làm tăng áp lực trong mạch máu. Không ngoáy mũi, xì mũi mạnh, cúi người sâu hoặc vận động gắng sức ngay sau đó.
Đây là giai đoạn cần thiết để cục máu đông ổn định và vùng niêm mạc bị tổn thương có thời gian phục hồi.
Cách xử lý khi bị chảy máu cam tại nhà cần lưu ý những gì?
Bên cạnh các thao tác sơ cứu cơ bản, cách xử lý khi bị chảy máu cam tại nhà còn cần chú trọng đến việc tránh những hành động khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Một số nguyên tắc cần ghi nhớ gồm:
- Không ngửa đầu ra sau hoặc nằm xuống khi đang chảy máu.
- Không nhét giấy, khăn hoặc bông gòn quá sâu vào hốc mũi.
- Không liên tục thả tay kiểm tra trong thời gian bóp cánh mũi.
- Không xì mũi, ngoáy mũi hoặc cố gắng lấy cục máu đông ngay sau khi cầm máu.
- Không tự ý sử dụng thuốc cầm máu hoặc thuốc xịt co mạch khi chưa được hướng dẫn.
- Không tiếp tục tự sơ cứu tại nhà nếu máu chảy nhiều, người bệnh choáng váng hoặc có dấu hiệu mất máu.
Đối với trẻ nhỏ, người lớn cần trực tiếp hỗ trợ và hướng dẫn trẻ giữ đúng tư thế. Không nên để trẻ tự xử lý vì các em thường dễ hoảng sợ, ngửa đầu hoặc nuốt máu khi không được hướng dẫn.
Chảy máu cam bao lâu thì hết và khi nào cần đi khám?
Theo tin tức kiến thức khác, thời gian cầm máu phụ thuộc vào vị trí tổn thương, mức độ xuất huyết và tình trạng sức khỏe của từng người. Phần lớn trường hợp chảy máu cam phía trước có thể được kiểm soát sau khoảng 10–20 phút nếu thực hiện đúng kỹ thuật sơ cứu.
Vậy chảy máu cam bao lâu thì hết là bình thường? Nếu máu ngừng sau một lần bóp mũi liên tục khoảng 10–15 phút, người bệnh thường có thể tiếp tục theo dõi tại nhà. Trường hợp máu chưa ngừng sau lần đầu, có thể tiếp tục bóp thêm một lần nữa trong khoảng 10–15 phút.
Tuy nhiên, nếu máu vẫn chảy sau khoảng 20 phút sơ cứu đúng cách, bạn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử lý. Không nên kéo dài thời gian tự cầm máu tại nhà khi tình trạng không cải thiện.
Đặc biệt, cần gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
- Máu chảy ồ ạt, liên tục hoặc chảy nhiều xuống họng.
- Người bệnh khó thở, chóng mặt, choáng váng hoặc ngất xỉu.
- Chảy máu cam sau tai nạn, va đập mạnh vào đầu hoặc vùng mặt.
- Người bệnh đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc có bệnh lý rối loạn đông máu.
- Chảy máu kèm theo bầm tím bất thường, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết ở những vị trí khác.
- Tình trạng tái diễn nhiều lần trong thời gian ngắn.
Cách phòng ngừa chảy máu cam tái phát hiệu quả
Sau khi biết chảy máu cam nên làm gì, những người thường xuyên sống trong môi trường điều hòa hoặc có tiền sử viêm mũi dị ứng nên chú ý bảo vệ độ ẩm tự nhiên của niêm mạc. Một số biện pháp có thể áp dụng gồm:
- Duy trì độ ẩm trong khoang mũi: Có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý dạng xịt để làm sạch và giữ ẩm niêm mạc. Nếu môi trường sống quá khô, máy tạo độ ẩm cũng là lựa chọn đáng cân nhắc, nhưng cần vệ sinh thiết bị thường xuyên.
- Hạn chế tác động cơ học: Không ngoáy mũi bằng tay hoặc vật cứng, tránh xì mũi quá mạnh và không tự ý lấy dị vật trong hốc mũi. Với trẻ nhỏ, phụ huynh nên thường xuyên cắt móng tay để hạn chế nguy cơ làm trầy xước niêm mạc.
- Kiểm soát bệnh lý đường hô hấp: Viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc tình trạng nghẹt mũi kéo dài cần được điều trị phù hợp. Việc hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, khói thuốc và các tác nhân gây dị ứng cũng giúp giảm kích ứng niêm mạc.
- Điều chỉnh chế độ sinh hoạt: Uống đủ nước, ăn uống cân bằng và ngủ nghỉ hợp lý giúp duy trì sức khỏe tổng thể. Ngoài ra, cần tránh vận động mạnh hoặc tham gia các hoạt động có nguy cơ va chạm ngay sau khi vừa bị chảy máu cam.
- Thận trọng khi sử dụng thuốc: Nếu đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu, hãy trao đổi với bác sĩ khi xuất hiện tình trạng xuất huyết. Không tự ý ngừng thuốc vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng của bệnh lý nền.
Những đối tượng cần đặc biệt chú ý khi bị chảy máu cam
Mặc dù phần lớn trường hợp chảy máu cam không quá nguy hiểm, một số nhóm đối tượng cần được quan tâm nhiều hơn do nguy cơ biến chứng hoặc khả năng kiểm soát xuất huyết kém.
- Trẻ em: Niêm mạc mũi của trẻ tương đối nhạy cảm, dễ bị tổn thương khi ngoáy mũi, va chạm hoặc mắc các bệnh viêm đường hô hấp. Khi trẻ chảy máu, phụ huynh cần giữ bình tĩnh, hướng dẫn trẻ ngồi thẳng và hơi cúi đầu, sau đó bóp phần mềm của mũi đúng cách.
- Người cao tuổi: Đây là nhóm có thể sử dụng nhiều loại thuốc điều trị bệnh nền, trong đó có thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Nếu xuất hiện chảy máu kéo dài hoặc tái phát, người bệnh nên được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân.
- Người mắc bệnh rối loạn đông máu: Những trường hợp này có thể khó cầm máu hơn người bình thường. Vì vậy, khi xuất hiện xuất huyết mũi, cần theo dõi sát và chủ động tìm kiếm hỗ trợ y tế nếu máu không ngừng nhanh chóng.
Kết luận
Hiểu rõ chảy máu cam nên làm gì sẽ giúp bạn chủ động xử lý tình huống và hạn chế những sai lầm thường gặp khi sơ cứu. Nguyên tắc quan trọng nhất là ngồi thẳng, hơi cúi đầu về phía trước và bóp chặt phần mềm của mũi liên tục trong 10–15 phút. Nếu máu không ngừng sau khoảng 20 phút, chảy nhiều hoặc đi kèm biểu hiện bất thường, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế. Bên cạnh đó, duy trì độ ẩm niêm mạc, hạn chế ngoáy mũi và kiểm soát các bệnh lý liên quan sẽ góp phần giảm nguy cơ tái phát, bảo vệ sức khỏe đường hô hấp lâu dài.
